In Frankrijk verlopen vrijwel alle administratieve zaken, medische afspraken en bankdiensten tegenwoordig via een online interface. De transparantieverplichtingen van de Europese AI Act, waaronder de verplichting om mensen te informeren wanneer zij met bepaalde AI-systemen communiceren en bepaalde gegenereerde of gemanipuleerde content te melden, zijn sinds 2 augustus 2026 van toepassing.
Dit regelgevingskader verandert de manier waarop iedereen dagelijks met digitale hulpmiddelen omgaat, ook mensen die zichzelf niet als ervaren gebruikers beschouwen.
Digitale kloof en toegang tot zorg: een onderschat probleem
Digitale vaardigheden gaan verder dan het bezit van een smartphone of internetverbinding. De Fondation de l’Avenir beschrijft concrete situaties waarin mensen die minder vertrouwd zijn met digitale technologie zorg uitstellen of ervan afzien, omdat een medische afspraak, een onderzoeksuitslag of een terugbetaling via een online procedure verloopt.
De belemmering is niet altijd technisch van aard. Ze kan voortkomen uit een gebrek aan vertrouwen in het hulpmiddel, moeite met het begrijpen van een formulier of het onvermogen om persoonlijke gegevens op een gezondheidsplatform te beschermen. Digitale obstakels kunnen ertoe bijdragen dat mensen zorg uitstellen of ervan afzien, waardoor een vaardigheidsprobleem verandert in een probleem voor de volksgezondheid.
Voor mensen die persoonlijke begeleiding nodig hebben, volstaan online cursussen niet. De routekaart France Numérique Ensemble 2023-2027 voorziet in de ontwikkeling van locaties voor digitale ondersteuning en de opleiding van digitale begeleiders. Op deze fysieke locaties kunnen mensen die niet zelfstandig kunnen leren persoonlijke begeleiding krijgen, zonder ervan uit te gaan dat iedereen achter een scherm in hetzelfde tempo vooruitgaat.
Er zijn ook hulpmiddelen beschikbaar om zelfstandig te leren. De tutorials en analyses op de website Geek Gazette over informatica behandelen uiteenlopende onderwerpen, van de basis van kantoorsoftware tot recentere hulpmiddelen op het gebied van kunstmatige intelligentie.

Generatieve AI in het dagelijks leven: wat de AI Act voor gebruikers verandert
Kunstmatige intelligentie is in alledaagse handelingen doorgedrongen: een e-mail opstellen, een document vertalen of een afbeelding maken voor een schoolproject. Sinds augustus 2026 regelt de Europese verordening dit gebruik met concrete verplichtingen.
Aanbieders van AI-systemen moeten duidelijk aangeven wanneer content door AI is gegenereerd of gemanipuleerd. Gebruikers die met een conversationele assistent praten, moeten worden geïnformeerd dat ze met een machine communiceren. Deze regels moeten ervoor zorgen dat iedereen onderscheid kan blijven maken tussen door mensen gemaakte en synthetische content.
De verordening stelt ook de eis van AI-geletterdheid voor mensen die deze systemen beroepsmatig gebruiken. Organisaties moeten ervoor zorgen dat hun medewerkers over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om met deze hulpmiddelen te werken. Opleiding is niet langer alleen voor ontwikkelaars: ook accountants, communicatiemedewerkers en HR-managers die AI in hun dagelijkse werkzaamheden inzetten, moeten ermee aan de slag.
Bekende beperkingen van het huidige kader
De AI Act stelt verplichtingen vast voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen, maar de vraag hoe deze regels concreet van toepassing zijn op kleinschalig dagelijks gebruik, blijft open. Iemand die een gratis AI-tool gebruikt om een persoonlijke tekst te herformuleren, valt niet onder hetzelfde kader als een bedrijf dat zijn klantenservice automatiseert. De beschikbare regelgeving beschrijft nog niet hoe toezicht op dit individuele gebruik op kleine schaal zal plaatsvinden.
Digitale vaardigheden in het dagelijks leven: meer dan alleen surfen
Weten hoe je op internet navigeert, betekent niet automatisch dat je digitaal vaardig bent. Persoonsgegevens beschermen, wachtwoorden beheren, phishingpogingen herkennen en de privacyinstellingen van een online dienst aanpassen: dit vereist vaardigheden die veel mensen nooit formeel hebben geleerd.
De volgende punten verdienen extra aandacht om vooruitgang te boeken:
- Bescherming van persoonsgegevens: weten hoe je de privacyinstellingen van een dienst leest, begrijpen wat toestemming voor cookies inhoudt en nagaan welke apps toegang hebben tot je contacten of locatie.
- Inloggegevens beheren: een wachtwoordmanager gebruiken in plaats van op alle websites dezelfde code te gebruiken, en tweestapsverificatie inschakelen wanneer die beschikbaar is.
- Misleidende content herkennen: de bron van informatie controleren voordat je die deelt en de signalen van een frauduleuze e-mail herkennen (een afwijkend afzenderadres, een verdachte link of kunstmatig gecreëerde tijdsdruk).
- Basisonderhoud van apparaten: het besturingssysteem en apps bijwerken om beveiligingslekken te verhelpen, opslagruimte vrijmaken en bestanden opslaan op een extern medium of in een clouddienst.

Persoonlijke begeleiding als aanvulling op online hulpmiddelen
Gratis online cursussen (OpenClassrooms, France Num en platforms van verenigingen) bieden een solide basis om in je eigen tempo te leren. Het nadeel is dat ze een minimale mate van zelfstandigheid achter een scherm veronderstellen.
Voor mensen die afhaken bij een videotutorial of hun probleem niet in een zoekmachine kunnen formuleren, zijn locaties voor digitale ondersteuning de meest geschikte oplossing. Een digitale begeleider kan iets in andere woorden uitleggen, voordoen en de uitleg afstemmen op de situatie van de persoon. De routekaart France Numérique Ensemble 2023-2027 erkent deze behoefte en voorziet in de uitbreiding van deze voorzieningen in het hele land.
Digitale hulpmiddelen en offline oplossingen: de juiste balans vinden
De digitalisering van een dienst mag het fysieke alternatief niet wegnemen. Online zorgprocedures illustreren dit probleem goed: wanneer een afspraak alleen via een webportaal kan worden gemaakt, worden mensen zonder geschikte apparatuur of voldoende vaardigheden buitengesloten.
Een fysiek loket, een bereikbaar telefoonnummer of een papieren formulier behouden, is geen stap terug. Het is een voorwaarde om te voorkomen dat de digitale transitie de toegang tot diensten belemmert. Digitaal moet een van de kanalen blijven, niet het enige.
De uitdaging voor de komende jaren draait minder om de kracht van de hulpmiddelen dan om ons gezamenlijke vermogen ze toegankelijk te maken, zonder ervan uit te gaan dat iedereen over dezelfde middelen en leertijd beschikt of evenveel vertrouwen heeft in het gebruik van een scherm.



