Tussen 50 en 90 slagen per minuut in rust: dat is de bandbreedte die doorgaans voor volwassenen wordt aangehouden. Maar op 70-jarige leeftijd verhult dit algemene kader aanzienlijke verschillen, afhankelijk van het niveau van lichamelijke activiteit, medicatiegebruik en de aanwezigheid van een onderliggende hartaandoening. Je hartslag in rust meten is technisch gezien heel eenvoudig. De meting goed interpreteren, vooral wanneer een smartwatch een melding over een onregelmatige hartslag geeft, vraagt daarentegen om enige kennis van zaken.
Hartslag in rust op 70-jarige leeftijd: cijfers per profiel
De hartslag in rust verschilt van persoon tot persoon, ook binnen dezelfde leeftijdsgroep. Verschillende factoren verklaren deze verschillen: lichamelijke conditie, medicatie (bètablokkers, antiaritmica), body mass index en chronische stress.
| Profiel op 70-jarige leeftijd | Hartslag in rust (bpm) | Interpretatie |
|---|---|---|
| Actief persoon, regelmatig aan duursport doen | Onderste deel van de bandbreedte (ongeveer 50-60) | Efficiënt hart, goed slagvolume |
| Matig actief persoon | 60-75 | Gebruikelijke bandbreedte, reguliere controle |
| Weinig actieve persoon of persoon met overgewicht | 75-90 | Hogere waarde, in verband gebracht met een verhoogd cardiovasculair risico |
| Gebruikt bètablokkers | Variabel, vaak < 65 | Medicatie verlaagt de hartslag; dit moet worden onderscheiden van een getraind hart |
Epidemiologische gegevens wijzen op een verband tussen een hoge hartslag in rust en het risico op overlijden. Een Frans onderzoek van Inserm, waarbij meer dan 4 000 mannen ruim 20 jaar werden gevolgd, bevestigde dat een lage hartslag in rust het risico op overlijden helpt verlagen.
Om de ideale hartslag op 70-jarige leeftijd nauwkeurig te bepalen, moet de gemeten waarde dus worden beoordeeld in samenhang met de medische situatie en leefstijl van de patiënt.
Melding van een onregelmatige hartslag op een smartwatch: wat te doen voordat je je zorgen maakt?

Smartwatches en fitnesstrackers meten de hartslag met fotoplethysmografie (PPG), een optisch signaal dat aan de pols wordt opgevangen. De sensor detecteert veranderingen in de bloedstroom en kan een onregelmatig hartritme signaleren. Op 70-jarige leeftijd komt zo’n melding vaak voor en is de verleiding groot om meteen aan boezemfibrilleren te denken.
De Europese richtlijnen van 2024 zijn hierover duidelijk: een PPG-signaal volstaat niet om boezemfibrilleren vast te stellen. Voor een diagnose is nog steeds een ECG-registratie nodig die door een zorgverlener wordt beoordeeld. Een melding op zichzelf is geen reden om met antistollingsmedicatie te beginnen.
Wat te doen na een melding van je smartwatch?
- Pas een lopende behandeling niet aan op basis van alleen de melding. De waarschuwing is een screeningssignaal, geen medische diagnose.
- Neem contact op met je huisarts of cardioloog voor een bevestigings-ECG. In sommige gevallen wordt een Holterregistratie van 24 tot 48 uur aangevraagd om een incidentele episode vast te leggen.
- Bewaar de gegevens van je smartwatch (screenshots, appgeschiedenis): ze helpen de zorgverlener inzicht te krijgen in de frequentie en duur van de gedetecteerde episodes.
- Houd er rekening mee dat alledaagse factoren (cafeïne, een verkeerd gedragen bandje, polsbewegingen) valse meldingen kunnen veroorzaken.
Een screeningsonderzoek met ECG-patches bij mensen van 70 jaar en ouder liet geen afname van het aantal beroertes zien ten opzichte van de gebruikelijke zorg. Het onderzoek werd echter voortijdig stopgezet tijdens de COVID-19-pandemie, waardoor de conclusies beperkt zijn.
Bij grote onderzoeken naar smartwatches worden vooral jongere gebruikers geworven. De resultaten zijn niet zonder meer van toepassing op iemand van 70 jaar, omdat het hartritme, medicatiegebruik en de bijkomende aandoeningen aanzienlijk kunnen verschillen.
Lichaamsbeweging na je 70e: meer dan alleen duurtraining voor het hart
Duurtraining (stevig wandelen, fietsen, zwemmen) blijft de aangewezen manier om de hartslag in rust op lange termijn te verlagen. Regelmatig bewegen vergroot het slagvolume: het hart pompt bij elke slag meer bloed rond, waardoor er per minuut minder slagen nodig zijn.
Vanaf 65 jaar gaan de aanbevelingen van de WHO verder dan alleen duurtraining. Ze adviseren een veelzijdig beweegprogramma met functionele balansoefeningen en spierversterking, op matige of hogere intensiteit, minstens drie dagen per week. Zo’n programma verkleint het risico op vallen en helpt de zelfstandigheid te behouden. Beide zijn voor de algehele gezondheid van iemand van 70 jaar minstens zo belangrijk als de hartslag.

Factoren die de hartslag in rust beïnvloeden, los van lichaamsbeweging
Lichaamsbeweging is niet de enige manier om de hartslag te beïnvloeden. Verschillende factoren hebben rechtstreeks invloed op de hartslag in rust:
- Chronische stress en slaapgebrek houden de hartslag langdurig hoog. Langzame ademhalingstechnieken (hartcoherentie, buikademhaling) hebben direct effect, maar de invloed op lange termijn hangt af van hoe regelmatig je ze toepast.
- Cafeïne, alcohol en tabak versnellen de hartslag. Minder gebruik van deze middelen heeft binnen enkele weken een meetbaar effect.
- Sommige medicijnen (luchtwegverwijders, neusdecongestiva, schildklierhormonen) kunnen als bijwerking de hartslag verhogen. Overleg met de huisarts kan soms leiden tot een aanpassing.
Alleen regelmatige duurtraining en het beheersen van stressfactoren zorgen voor een blijvende verlaging van de hartslag in rust. Houdings- of ademhalingsoefeningen vertragen het hart tijdelijk, maar veranderen de basiswaarde niet.
Hoge hartslag en cardiovasculair risico: wat blijkt uit onderzoek?
Een hartslag in rust aan de bovenkant van de normale bandbreedte (boven 75 bpm bij een volwassene) wordt beschouwd als een onafhankelijke cardiovasculaire risicofactor. Dat betekent dat een hoge hartslag ook zonder hoge bloeddruk, een te hoog cholesterolgehalte of diabetes in verband blijft staan met een verhoogd risico op hartcomplicaties.
Het verband tussen een hoge hartslag en sterfte is zowel bij mannen als bij vrouwen vastgesteld. Het geldt ook voor mensen met een BMI buiten de normale bandbreedte: uit onderzoek blijkt dat mensen met overgewicht of ondergewicht een aanzienlijk hogere hartslag in rust hebben dan mensen met een normale BMI.
De hartslag in rust bijhouden is dus een eenvoudige, gratis indicator die je zonder speciale apparatuur kunt meten. Op 70-jarige leeftijd geeft een regelmatige meting, ‘s ochtends bij het ontwaken en voordat je opstaat, een betrouwbare waarde. Een geleidelijke stijging gedurende meerdere weken is reden om een arts te raadplegen, ook als je geen merkbare klachten hebt. Het hart geeft soms al signalen af voordat vermoeidheid of kortademigheid optreedt.



